لیشمانیوز در سگها به بیماریای گفته میشه که توسط انگل تکیاختهای (تکسلولی) ایجاد میشه و سگها، گربهها و برخی جوندگان رو تو بسیاری از نقاط جهان مبتلا میکنه و بیشتر در مناطق روستایی دیده میشه. این انگل توسط پشهخاکیهای کوچک گزنده منتقل میشه. آگاهی از این بیماری اهمیت داره، چون انسانها هم میتونن از طریق گزش پشهخاکی آلوده شن.
لیشمانیوز میتونه یکی از دو نوع عفونت رو ایجاد کنه: عفونت جلدی (پوستی) و عفونت احشایی (اندامهای داخلی). این بیماری در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان شایعه، اما در آمریکای شمالی و شمال اروپا هم روزبهروز بیشتر دیده میشه. در آمریکای شمالی، این بیماری معمولاً در سگهای فاکسهاوند گزارش شده.
علائم بالینی لیشمانیوز چیست؟
علائم بالینی لیشمانیوز احشایی عبارتند از:

- تب
- بیاشتهایی (فقدان اشتها)
- ضعف
- کاهش استقامت
- کاهش وزن شدید
- اسهال
- استفراغ
- افزایش نوشیدن آب و دفع ادرار
- خونریزی از بینی
بیش از نیمی از سگها دچار بزرگی غدد لنفاوی میشن و در این موارد ممکنه طحال هم بزرگ شه و بیماری به سمت نارسایی کلیه پیشرفت کنه. درد عضلانی، التهاب مفاصل و تورم بیضهها هم ممکنه دیده شه.
علائم بالینی لیشمانیوز جلدی عبارتند از:
- ضخیم و سفت شدن بافتهای پوزه و پدهای پا
- (هایپرکراتوز)
- از دست رفتن رنگدانه یا تیره شدن بافتهای پوزه و پدهای پا با پیشرفت بیماری
- ندولها یا تودههای سفت در پوست
- موی کدر و شکننده همراه با نواحی ریزش مو
- رشد بیش از حد ناخنها و خمیدگی غیرطبیعی اونها
- ممکنه علائم چشمی هم ایجاد شه، از جمله بلفاریت (ورم پلکها)، ورم ملتحمه، التهاب قرنیه، یووئیت (التهاب داخل چشم)، ریزش مو در اطراف پلکها و ندولهایی روی پلکها
- بر اساس علائم بالینی و آزمایشهای تشخیصی، چهار مرحله برای لیشمانیوز تعریف شده:
- مرحله ۱: بیماری خفیف، با تغییر اندک یا بدون تغییر در آزمایش خون
- مرحله ۲: بیماری متوسط، با وجود آنتیبادی در خون، همراه با افزایش پروتئین و کمخونی خفیف. علائم شامل تغییرات پوستی، کاهش وزن و خونریزی از بینی
- مرحله ۳: بیماری شدید که علاوه بر تغییرات مرحله ۲، علائم شدیدتری مثل بیماری کلیوی، التهاب چشم، بزرگی غدد لنفاوی و بزرگی طحال رو هم شامل میشه
- مرحله ۴: بیماری بسیار شدید، با علائم بالینی شدیدتر از جمله مشکل تنفسی و نتایج آزمایش خون مطابق با نارسایی کلیه
لیشمانیوز چگونه تشخیص داده میشه؟
لیشمانیوز بر اساس علائم بالینی، سابقه پزشکی و سابقه سفر سگ، بهویژه سفر به مناطقی که لیشمانیوز در اونجا شایع هست، تشخیص داده میشه. آزمایشهای اولیه خون و ادرار (شمارش کامل سلولهای خونی، بیوشیمی، آنالیز ادرار) ممکنه تغییراتی رو نشون بدن که به لیشمانیوز مشکوک میکنن، مثل افزایش مقادیر کلیوی یا آنزیمهای کبدی، اما برای تأیید تشخیص به آزمایشهای بیشتری نیازه.

دامپزشک ممکنه با سوزن، نمونههای کوچکی از غدد لنفاوی بزرگشده (آسپیراسیون با سوزن ظریف) بگیره یا از ضایعات پوستی نمونه تهیه کنه. بررسی این نمونهها زیر میکروسکوپ میتونه انگل رو نشون بده، اما این روش همه سگهای آلوده رو شناسایی نمیکنه.
آزمایش خون PCR هم میتونه به آزمایشگاه ارسال شه. این آزمایش ماده ژنتیکی (DNA) انگل رو شناسایی میکنه و بیشترین احتمال تشخیص لیشمانیوز رو داره، اما صددرصد دقیق نیست.
آزمایشهای خون همچنین میتونن آنتیبادیهای علیه انگل رو شناسایی کنن، که این بستگی به مدت زمان آلودگی سگ داره. سطح بالای آنتیبادی میتونه نشوندهنده عفونت فعال باشه؛ اما در مراحل اولیه بیماری ممکنه سطح آنتیبادی پایین باشه، بنابراین دامپزشک ممکنه توصیه کنه این آزمایش دو هفته بعد تکرار شه تا مشخص شه آیا سطح آنتیبادی در پاسخ به عفونت افزایش یافته یا آنتیبادیها مربوط به مواجهه قبلی هستن.
آیا درمانی برای لیشمانیوز در سگها وجود داره؟
متأسفانه بعیده که درمان بتونه انگل رو بهطور کامل از بین ببره. هدف از درمان، کنترل عفونت و برطرف کردن علائم بالینی لیشمانیوز هست. چندین درمان در دسترسه و اغلب بهصورت ترکیبی استفاده میشن.

- آلوپورینول، مگلومین آنتیمونات و میلتفوسین داروهایی هستن که برای کند کردن رشد انگل یا کشتن اون به کار میرن.
- ماربوفلوکساسین (یک آنتیبیوتیک) و دومپریدون (یک محرک ایمنی) هم در درمان استفاده میشن.
- مراقبتهای حمایتی ممکنه شامل مایعات داخل وریدی، رژیمهای غذایی درمانی ویژه و آنتیبیوتیکها برای درمان ضایعات پوستی عفونی باشن.
- ممکنه برای برداشتن ضایعات پوستی منفرد به جراحی نیاز باشه.
سگها باید بعد از درمان با دقت پایش شن، چون احتمال عود بیماری وجود داره.
پیشآگهی لیشمانیوز در سگها چیست؟
پیشآگهی برای سگ مبتلا به لیشمانیوز، بسته به مرحله بیماری در زمان تشخیص، محتاطانه (نامطمئن) تا وخیم هست. بسیاری از سگها بهدلیل نارسایی کلیه ناشی از بیماری میمیرن. سگهایی که بهشدت بیمارن ممکنه قادر به تحمل درمان نباشن. دامپزشکتون توصیههای درمانی اختصاصی رو بر اساس وضعیت سگتون ارائه میده.
منبع: vcahospitals.com



