آسیت در سگها که با نام افیوژن شکمی یا تجمع آزاد مایع داخل حفره شکمی هم شناخته میشه، یک وضعیت پزشکی جدی و تهدیدکننده هستش که در اون مایع داخل حفره شکمی سگ تجمع پیدا میکنه.
حفره شکمی حاوی اندامهای مهمی مثل کبد، پانکراس، معده، رودهها، طحال و مثانه هستش که در شرایط طبیعی، مایع بسیار کمی در اطرافشون وجود داره یا تقریباً هیچ مایعی دیده نمیشه. در سگ مبتلا به آسیت، تجمع مایع باعث میشه این اندامها درون حفره شکمی در میان مایع قرار بگیرن.
دلایل متعددی میتونن باعث ایجاد آسیت در سگها شن که بیشترشون با نارسایی اندامهای حیاتی داخل شکم یا اختلال عملکرد اندامهایی در سایر بخشهای بدن مرتبط هستن. آسیت بهخودی خود یک بیماری مستقل نیست، بلکه عارضهای ثانویه هستش که در اثر یک مشکل زمینهای ایجاد میشه.
مقدار و نوع مایعی که داخل حفره شکمی تجمع پیدا میکنه، بسته به بیماری زمینهای متفاوته. در صورت تجمع حجم زیادی از مایع، شکم بزرگ و متورم میشه و این افزایش حجم میتونه به حفره قفسه سینه فشار وارد کنه. در نتیجه، ریهها نمیتونن بهطور کامل منبسط شن و این مسئله ممکنه باعث دشواری در تنفس یا حتی نارسایی تنفسی شه.
علائم آسیت در سگها
هنگامی که مقدار کمی مایع داخل حفره شکمی تجمع پیدا میکنه، علائم ممکنه مشابه علائم عمومی بیماریهای مختلف باشه و گاهی خفیف بروز پیدا کنه. اما با افزایش حجم مایع و جدیتر بودن بیماری زمینهای، شدت علائم هم افزایش پیدا میکنه.

برخی از علائم آسیت در سگها عبارتند از:
- بیحالی و کاهش سطح فعالیت
- کاهش اشتها یا بیاشتهایی کامل
- استفراغ یا حالت تهوع و عق زدن
- اسهال یا تغییر در دفعات اجابت مزاج (افزایش یا کاهش)
- ضعف عمومی
- بزرگ شدن و اتساع شکم
- افزایش وزن
- بیقراری
- نفسنفس زدن بیش از حد
- افزایش تشنگی و دفعات ادرار
- درد هنگام لمس یا معاینه شکم
- ناله یا ایجاد صدا هنگام دراز کشیدن
- رنگپریدگی یا کبود و بنفش شدن لثهها
- غش کردن
- سرفه
- تنفس سریع و سطحی
- دشواری در تنفس یا دیسپنه
علل آسیت در سگها
از اونجایی که آسیت به معنای تجمع مایع داخل حفره شکمی هستش، باعث تورم و بزرگ شدن شکم میشه. این عارضه ثانویه میتونه نشوندهنده یک بیماری زمینهای جدی باشه که باید در اسرع وقت توسط دامپزشک بررسی شه.

مهمترین بیماریها و شرایطی که میتونن باعث ایجاد آسیت در سگها شن عبارتند از:
۱. بیماریهای قلبی
بیماریهای قلبی سمت راست که شایعترین علتش، تجمع مایع آزاد در حفره شکمی سگها هستش، نارسایی احتقانی قلب راست، بیماری کرم قلب، کاردیومیوپاتی اتساعی و تنگی دریچه ریوی.
۲. بیماریهای کبدی
نارسایی مزمن کبد، هپاتیت و پرفشاری خون پورت
۳. کاهش پروتئینهای خون
کاهش غلظت پروتئینهای خون، بهویژه آلبومین، انتروپاتی دفعکننده پروتئین که باعث از دست رفتن پروتئین از دستگاه گوارش میشه و نفروپاتی دفعکننده پروتئین که در اثر بیماریهای کلیوی رخ میده. سندرم نفروتیک هم از علل دیگه مرتبط با بیماریهای کلیویست.
۴. ضربه و آسیبهای جسمی
ضربه به بدن سگ ممکنه باعث پارگی اندامهای داخلی و نشت مایعات به داخل حفره شکمی شه. برای مثال:
- نشت ادرار از مثانه یا دستگاه ادراری به داخل شکم که منجر به اوروآبدومن میشه
- آسیب به کبد یا طحال که میتونه باعث تجمع خون آزاد در حفره شکمی شه
۵. پریتونیت
پریتونیت به التهاب یا عفونت صفاق، یعنی غشای پوشاننده دیواره داخلی حفره شکمی و سطح اندامهای داخلیش گفته میشه. این وضعیت میتونه منجر به تجمع مایع آزاد داخل حفره شکمی شه.
۶. مسمومیت
بلعیدن سموم موشکش میتونه روند طبیعی انعقاد خون رو مختل کنه و باعث اختلال در لخته شدن خون شه. در نتیجه، احتمال خونریزی داخلی و تجمع خون در حفره شکمی افزایش پیدا میکنه.
۷. سرطان
تومورها میتونن به دلایل مختلفی باعث تجمع مایع در حفره شکمی شن؛ از جمله پارگی اندامهای داخلی، وارد کردن فشار به عروق خونی بزرگ یا ایجاد التهاب در اثر رشد تومور. این فرایندها ممکنه منجر به تجمع خون یا سایر مایعات بدن در حفره شکمی و در نهایت بروز آسیت شن.
تشخیص آسیت در سگها توسط دامپزشک
اگر سگتون دچار بزرگی شکم شده یا علائمی داره که نشوندهنده تجمع مایع آزاد در حفره شکمیه، باید در اسرع وقت توسط دامپزشک معاینه شه.
دامپزشک ابتدا یک معاینه فیزیکی کامل انجام میده. آسیت ممکنه از طریق لمس و معاینه شکم قابل تشخیص باشه. همچنین برای تأیید وجود مایع آزاد در حفره شکمی از روشهای تصویربرداری مثل سونوگرافی شکم و رادیوگرافی (اشعه ایکس) میشه استفاده کرد.
اگر راجب آسیت در سگها نیاز به مشاوره با دامپزشک داری، کافیه روی همین نوشته کلیک کنی!
نوع مایعی که در حفره شکمی تجمع پیدا میکنه، به علت زمینهای بیماری بستگی داره. اگر وضعیت عمومی سگ پایدار باشه و علائم ناراحتی یا دیسترس نداشته باشه، دامپزشک میتونه با وارد کردن یک سوزن ظریف از دیواره شکم، نمونهای از مایع تجمعیافته رو برداشت کنه. سپس نمونه زیر میکروسکوپ بررسی میشه تا نوع مایع مشخص شه. این بررسی به شناسایی بیماری زمینهای که باعث تجمع مایع در شکم شده، کمک میکنه.
همچنین انجام آزمایشهای اولیه آزمایشگاهی برای ارزیابی وضعیت عمومی سگ و تشخیص علت اصلی آسیت اهمیت داره. این آزمایشها شامل موارد زیر هستن:
- شمارش کامل سلولهای خونی (CBC)
- آزمایش بیوشیمی خون (Blood Chemistry Panel)
- آزمایش کامل ادرار (Urinalysis)
درمان آسیت در سگها
بعد از تشخیص بیماری، یکی از نخستین اقدامات درمانی معمولاً خارج کردن مایع تجمعیافته از حفره شکمی هستش. البته این اقدام به تنهایی درمان قطعی محسوب نمیشه؛ چون احتمال داره مایع دوباره داخل شکم تجمع پیدا کنه. با این حال، تخلیه مایع میتونه به تشخیص علت زمینهای آسیت کمک کنه.

برنامه درمانی شامل دو بخش اصلی هستش: خارج کردن مایع غیرطبیعی از حفره شکمی و درمان بیماری زمینهای ایجادکننده اون.
در برخی موارد، برای درمان علت اصلی بیماری، مثل وجود تومور یا آسیبدیدگی اندامهای داخلی، انجام جراحی ضروریه. البته همه علل تجمع مایع در شکم به جراحی نیاز ندارن؛ با این وجود، تقریباً تمام سگهای مبتلا به آسیت در طول دوره درمان به بستری شدن و مراقبتهای بیمارستانی نیاز دارن.
۱. درمان دارویی و استفاده از دیورتیکها
داروهای ادرارآور یا دیورتیکها مثل فوروزماید و اسپیرونولاکتون اغلب بهصورت داخلوریدی (IV) تجویز میشن تا به کاهش تجمع مایعات در بدن کمک کنن.
این داروها بهویژه زمانی مؤثر هستن که آسیت در اثر بیماری قلبی سمت راست یا نارسایی قلبی ایجاد شده باشه.
۲. انتقال خون یا پلاسما
در صورت وجود کمخونی یا کاهش شدید سطح پروتئینهای خون، ممکنه انتقال خون یا پلاسما ضروری باشه.
۳. درمان اختلالات کبدی و کلیوی
در صورت وجود اختلال عملکرد کبد یا کلیه، استفاده از داروهای مناسب برای کنترل و بهبود این مشکلات هم بخش مهمی از برنامه درمانی خواهد بود.
۴. رژیم غذایی اختصاصی
برخی سگها ممکنه به رژیم غذایی درمانی و اختصاصی نیاز داشته باشن که در بعضی موارد باید تا پایان عمر ادامه پیدا کنه. برای مثال در سگهایی که به دلیل بیماریهای گوارشی دچار دفع پروتئین از دستگاه گوارش شدن یا از بیماری قلبی سمت راست رنج میبرن، تنظیم رژیم غذایی اهمیت ویژهای داره.
بهبودی و مدیریت آسیت در سگها
با توجه به تنوع گسترده علل احتمالی آسیت، پیشآگهی بیماری تنها بعد از تشخیص دقیق علت زمینهای امکانپذیر هستش. در برخی موارد اورژانسی که باعث تجمع مایع داخل حفره شکمی شدن، ممکنه برای کنترل بیماری به مداخله جراحی نیاز باشه؛ در حالی که در موارد دیگه میشه بیماری رو با درمان دارویی مدیریت کرد. برخی از بیماریهای ایجادکننده آسیت هم قابل کنترل و حتی درمان قطعی هستن.
متأسفانه، بعضی از بیماریهای زمینهای ممکنه قابل درمان نباشن. اگرچه آسیت همیشه ناشی از یک بیماری تهدیدکننده حیات نیست، اما در بسیاری از موارد میتونه نشوندهنده پیشآگهی نامطلوبی باشه؛ بهویژه در سگهای مسن و سگهایی که آسیت اونها در اثر سرطان ایجاد شده.
توجه داشته باشین که بزرگ شدن و اتساع شکم سگ هرگز نباید نادیده گرفته شه؛ چون ممکنه نشونهای از یک بیماری جدی و زمینهای باشه. همچنین رعایت دقیق توصیههای دامپزشک و پیگیری روند درمان، نقش مهمی در کنترل بیماری و بهبود سریعتر وضعیت حیوان داره.
منبع: petmd.com


