سندروم خشکی چشم در سگها که با نام کراتوکونژکتیویت سیکا (Keratoconjunctivitis Sicca یا KCS) هم شناخته میشه، زمانی اتفاق میفته که میزان تولید اشک در چشم کاهش پیدا کنه یا کافی نباشه. در صورت کمبود اشک، سگ ممکنه دچار خشکی، تحریک و درد چشم و همچنین ترشحات مخاطی شه.
درمان به علت زمینهای بیماری بستگی داره و ممکنه شامل داروهای تحریککننده تولید اشک، اشک مصنوعی، آنتیبیوتیکها یا جراحی باشه.
سندروم خشکی چشم در سگها چیست؟
خشکی چشم در سگها که با نام کراتوکونژکتیویت سیکا (KCS) هم شناخته میشه، به کاهش یا ناکافی بودن تولید اشک اشاره داره. اشک نقش مهمی در روانسازی، ایجاد راحتی و حفظ سلامت کلی چشمهای سگ داره.

اشک همچنین حاوی پروتئینهای ضدباکتری، مخاط، گلبولهای سفید خون که با عفونت مبارزه میکنن و آنزیمهای دیگری هستش که به پاکیزه نگه داشتن چشمها و جلوگیری از تجمع ذرات خارجی، عفونت و تحریک کمک میکنن.
اشک سگ از چه اجزایی تشکیل شده؟
اشک سگ از سه لایه تشکیل شده:
- لایه لیپیدی
- لایه آبی
- لایه موسینی
دو غده، یعنی غده اشکی و غده اشکی پلک سوم، مسئول تولید لایه آبی اشک هستن.
در سگهای مبتلا به سندرم خشکی چشم، این غدد مقدار بسیار کمی از لایه آبی اشک تولید میکنن یا اصلاً قادر به تولیدش نیستن؛ درحالی که غدد مسئول تولید لایههای لیپیدی و موسینی همچنان عملکرد خودشون رو حفظ میکنن. در نتیجه، چشمها معمولاً خشک هستن اما ظاهری چسبناک دارن و با ترشحات مخاطی همراه میشن.
علائم خشکی چشم در سگها چیست؟
علائم خشکی چشم در سگها میتونه شامل قرمزی، التهاب، تحریک و درد چشمها، نیمهبسته نگه داشتن مکرر چشمها، پلک زدن زیاد، خشکی قرنیه و ترشحات مخاطی باشه.
سگهای مبتلا به سندرم خشکی چشم ممکنه یک یا چند مورد از علائم زیر رو نشون بدن:
-
قرمزی، التهاب، تحریک و درد چشمها
-
قرمزی و تورم ملتحمه (Conjunctiva) یا بافتهای اطراف چشم
-
نیمهبسته نگه داشتن مکرر چشمها و پلک زدن زیاد
-
خشکی سطح قرنیه؛ یعنی بخش شفاف، گنبدیشکل و خارجی چشم
-
وجود ترشحات مخاطی روی قرنیه که در صورت بروز عفونت باکتریایی ثانویه ممکنه زرد یا سبز رنگ باشن
-
ایجاد آسیبها و بینظمیهایی در سطح قرنیه، از جمله افزایش عروقزایی (رشد غیرطبیعی عروق خونی به سمت ناحیه آسیبدیده) و تجمع رنگدانهها؛ این تغییرات در واقع بخشی از تلاش چشم برای ترمیم و محافظت از خود هستن
-
احتمال اختلال بینایی و حتی نابینایی
علت خشکی چشم در سگها چیست؟
خشکی چشم در سگها میتونه یک یا چند علت زمینهای داشته باشه؛ بااینحال، بیشتر موارد این بیماری در اثر اختلال عملکرد سیستم ایمنی ایجاد میشن. در این شرایط، سیستم ایمنی به غده اشکی و غده اشکی پلک سوم حمله کرده و باعث تخریبشون میشه. دامپزشک میتونه با بررسی سوابق پزشکی سگ و انجام معاینات لازم، علت زمینهای بیماری رو مشخص کنه.

علل احتمالی خشکی چشم در سگها عبارتند از:
اختلال عملکرد سیستم ایمنی: بیشتر موارد سندرم خشکی چشم در سگها به دلیل حمله سیستم ایمنی به غده اشکی و غده اشکی پلک سوم و تخریبشون ایجاد میشن. دامپزشکان هنوز بهطور دقیق نمیدونن چرا چنین اتفاقی رخ میده.
داروها: برخی داروها ممکنه به عنوان یکی از عوارض جانبی باعث بروز سندرم خشکی چشم شن. این اتفاق معمولاً مدت کوتاهی پس از شروع مصرف دارو رخ میده. این نوع خشکی چشم ممکنه موقتی باشه و پس از قطع دارو برطرف شه.
با این حال، احتمال بروز آسیب دائمی هم وجود داره و نمیشه پیشبینی کرد کدوم سگها به این عارضه مبتلا میشن یا خشکی چشمشون چه مدت ادامه پیدا میکنه. بنابراین، درباره عوارض جانبی احتمالی تمام داروهای مصرفی سگتون با دامپزشک مشورت کنین.
عوامل ژنتیکی: آلاکریمیا مادرزادی نوعی خشکی چشم با منشأ ژنتیکی هستش که در برخی نژادها، بهویژه یورکشایر تریر، مشاهده میشه. این عارضه معمولاً تنها یک چشم رو درگیر میکنه.
– بیماریهای غدد درونریز: برخی بیماریهای سیستمیک مثل کمکاری تیروئید، دیابت و بیماری کوشینگ میتونن باعث کاهش تولید اشک شن.
– بیماریهای عفونی: ویروس دیستمپر سگها، لیشمانیوز و بلفاروکونژکتیویت مزمن (التهاب همزمان پلک و ملتحمه) میتونن به بروز سندرم خشکی چشم منجر شن.
– اقدامات پزشکی و جراحی: یکی از ناهنجاریهای نسبتاً شایع در سگها، بیرونزدگی غده پلک سوم هستش که بیشتر با نام چشم گیلاسی (Cherry Eye) شناخته میشه. اگر چه برداشتن کامل این غده توصیه نمیشه، برخی جراحان اقدام به خارج کردنش میکنن که میتونه باعث کاهش دائمی تولید اشک شه.
همچنین، پرتودرمانی موضعی برای درمان تومورها ممکنه به غده اشکی و پلک سوم آسیب دائمی وارد کنه.
مشکلات عصبی: از بین رفتن عملکرد عصبی غدد اشکی که اغلب در پی عفونت گوش داخلی رخ میده، میتونه تولید اشک رو کاهش بده یا به طور کامل متوقف کنه.
آسیبهای ناشی از ضربه: سندرم خشکی چشم ممکنه در اثر آسیب به غدد اشکی پس از التهاب شدید یا صدماتی مثل زخمها و تصادفات رانندگی ایجاد شه.
عوامل گذرا و موقتی: بیهوشی و همچنین مصرف داروی آتروپین میتونن باعث توقف موقت تولید اشک شن. معمولاً پس از برطرف شدن اثر این عوامل، تولید اشک به حالت طبیعی برمیگرده.
خشکی چشم در سگها چگونه تشخیص داده میشود؟
دامپزشکان برای تشخیص خشکی چشم در سگها از آزمایشی به نام تست اشک شیرمر (Schirmer Tear Test یا STT) استفاده میکنند. این آزمایش میزان تولید لایه آبی اشک را اندازهگیری میکند. همچنین ممکن است آزمایشهای تکمیلی برای بررسی زخمهای قرنیه، التهاب یا گلوکوم (آبسیاه) انجام شوند.
تست اشک شیرمر (Schirmer Tear Test)
تست اشک شیرمر یک آزمایش ساده و بدون درد است که طی آن، نوار کاغذی مخصوصی داخل پلک پایینی چشم قرار داده میشود. رطوبت و اشک چشم طی ۶۰ ثانیه جذب نوار کاغذی میشوند و سپس دامپزشک میزان تولید اشک را اندازهگیری میکند.
میزان تولید اشک بیش از ۱۵ میلیمتر در دقیقه طبیعی محسوب میشود؛ درحالیکه مقادیر کمتر از ۱۰ میلیمتر در دقیقه نشاندهنده سندرم خشکی چشم هستند. برای اطمینان از تشخیص، ممکن است دامپزشک این آزمایش را تکرار کند.
سایر آزمایشهای چشمی
پس از انجام تست STT، دامپزشک ممکن است آزمایش رنگآمیزی فلورسئین (Fluorescein Stain Test) را برای بررسی زخمهای قرنیه انجام دهد. در این آزمایش، ماده رنگی فلورسئین به نواحی دارای زخم متصل میشود و این نواحی در زیر نور مخصوص (نور آبی) به رنگ سبز روشن دیده میشوند.
همچنین ممکن است دامپزشک فشار داخل چشم را اندازهگیری کند تا وجود التهاب یا گلوکوم (آبسیاه) را بررسی کند. این عارضهها در سگهای مبتلا به خشکی چشم نسبتاً شایع هستند و تشخیص و درمان همزمان آنها اهمیت زیادی دارد.
تشخیص سندروم خشکی چشم در سگها
روش درمان خشکی چشم در سگها به نتایج تشخیص و سوابق پزشکی حیوان بستگی داره. گزینههای درمانی ممکنه شامل داروهای تحریککننده تولید اشک، اشک مصنوعی، آنتیبیوتیکها، پیلوکارپین یا جراحی باشن.

داروهای تحریککننده تولید اشک
داروهای لاکریمواستیمولانت با هدف تحریک غدد اشکی و افزایش تولید اشک تجویز میشن. دامپزشکان معمولاً برای این منظور از سیکلوسپورین چشمی یا تاکرولیموس استفاده میکنن.
سیکلوسپورین با استفاده موضعی در چشم، از حمله سیستم ایمنی به غده اشکی و غده اشکی پلک سوم جلوگیری میکنه و به بازیابی تولید اشک کمک میکنه. تاکرولیموس معمولاً زمانی تجویز میشه که درمان با سیکلوسپورین پاسخ مناسبی نداشته باشه.
اشک مصنوعی
داروهای لاکریمومیمتیک یا همون اشکهای مصنوعی، سطح چشم رو مرطوب میکنن، باعث افزایش راحتی حیوان میشن و به پاکسازی ذرات خارجی و مواد حساسیتزا از سطح چشم کمک میکنن.
این روانکنندههای چشمی معمولاً در کنار داروهای اصلی درمان خشکی چشم، مثل سیکلوسپورین، استفاده میشن؛ بهویژه در مراحل اولیه درمان که تولید اشک هنوز به میزان طبیعی بازنگشته. از اشک مصنوعی تنها با تجویز و راهنمایی دامپزشک استفاده کنین.
آنتیبیوتیکها
در صورت وجود عفونتهای باکتریایی یا زخمهای قرنیه، ممکنه استفاده از آنتیبیوتیکهای موضعی با طیف اثر گسترده ضروری باشه.
پیلوکارپین
در سگهایی که خشکی چشمشون منشأ عصبی داره، از داروی پیلوکارپین استفاده میشه. این دارو با تحریک ترشحات غدد، به افزایش تولید اشک کمک میکنه.
جراحی
سگهایی که به درمانهای دارویی پاسخ مناسبی نمیدن، ممکنه به جراحیای به نام انتقال مجرای پاروتید نیاز داشته باشن.
در این روش، مجرای غده بزاقی پاروتید در دهان سگ به ناحیه چشم منتقل میشه تا بزاق بهعنوان جایگزینی برای اشک، سطح چشم رو مرطوب نگهداره.
دوران بهبودی و مدیریت خشکی چشم در سگها
بهبودی و مدیریت خشکی چشم در سگها به پایش مداوم میزان تولید اشک و بررسی پاسخ حیوان به درمان نیاز داره. بیشتر سگها طی ۱۲ هفته بهبود پیدا میکنن و بسیاری از اونها در شش هفته نخست درمان، نشونههای مثبتی از بهبودی نشون میدن.
آزمایشهای پیگیری و مدیریت بیماری
در ابتدای درمان، دامپزشک معمولاً هر سه تا چهار هفته یکبار تست اشک شیرمر (STT) رو تکرار میکنه تا از اثربخشی داروها و مناسب بودن برنامه درمانی اطمینان حاصل کنه. اگر میزان تولید اشک همچنان کافی نباشه، ممکنه نوع دارو یا مقدار و دفعات مصرفش تغییر کنه.
پس از رسیدن تولید اشک به سطح مناسب، باید معاینات دورهای ادامه پیدا کنن. این معاینات معمولاً هر سه تا چهار ماه یکبار انجام میشن.
پیشآگهی سندروم خشکی چشم در سگها
بیشتر سگهای مبتلا به خشکی چشم به درمانهای موجود پاسخ مناسبی میدن و میتونن بینایی طبیعیشون رو به دست بیارن و بدون درد و ناراحتی به زندگی عادی ادامه بدن. با این حال، پایش مداوم وضعیت چشمها و مراجعه زودهنگام به دامپزشک اهمیت زیادی داره.
در سگهایی که نتیجه تست اشک شیرمر (STT) بین ۲ تا ۱۴ میلیمتر در دقیقه هستش، احتمال بازیابی تولید طبیعی اشک بیش از ۸۰ درصد گزارش شده.
اگر برای درمان خشکی چشم در سگت نیاز به مشاوره با دامپزشک داری، کافیه روی همین نوشته کلیک کنی!
در موارد شدیدتر، یعنی زمانی که نتیجه تست STT بین صفر تا یک میلیمتر در دقیقه باشه، میزان بهبودی کامل به کمتر از ۵۰ درصد کاهش پیدا میکنه.
سوالات متداول درباره خشکی چشم در سگها
برخی از سوالات متداول راجب خشکی چشم در سگها عبارتند از:
آیا خشکی چشم در سگها قابل درمانه؟
برخی از انواع سندرم خشکی چشم برگشتپذیر هستن؛ با این حال، شایعترین علل این بیماری معمولاً تنها با استفاده از دارو قابل کنترل هستن و به مدیریت طولانیمدت نیاز دارن.
آیا سگهای مبتلا به سندرم خشکی چشم درد دارن؟
بله. در صورت تولید ناکافی اشک، چشمها ممکنه دچار تحریک، التهاب، عفونت و حتی زخم قرنیه شن. این شرایط میتونن ناراحتی و درد قابلتوجهی برای سگ ایجاد کنن.
آیا میشه از قطرههای چشمی بدون نسخه برای سگ استفاده کرد؟
پیش از استفاده از هرگونه قطره چشمی بدون نسخه برای سگتون، حتماً با دامپزشک مشورت کنین.
اشک مصنوعی و روانکنندههای چشمی بدون نسخه میتونن نقش مهمی در حفظ رطوبت، پایداری سطح چشم و افزایش راحتی سگهای مبتلا به سندرم خشکی چشم داشته باشن؛ بهخصوص در مراحل اولیه درمان. با این حال، فقط از محصولاتی استفاده کنین که برای سگها مناسب و تأیید شده هستن و پیش از مصرف هر محصول، نظر دامپزشک رو بپرسین.
منبع: petmd.com


